Home > De Norbertijnen > Heiligen en grondteksten
Augustinus bleef naarstig naar de waarheid zoeken. Hij was bekeerd retor en filosoof, bisschop en godgeleerde, maar ook monnik. Vanaf zijn bekering wenste hij niet anders te zijn dan een dienaar Gods, wat voor hem in de eerste plaats “monnik” betekende. Ook nadat hij tot priester was gewijd, bleef hij monnik en toen hij bisschop werd, zette hij deze leefwijze voort samen met de priesters van zijn diocees. Hij schreef de oudste kloosterregel van de westerse wereld, had een grote invloed op het christelijk ideaal van het geestelijk leven en droeg veel bij tot de ontwikkeling van het kloosterleven in het Westen.
In de loop der eeuwen zijn verscheidene kloosterregels aan Augustinus toegeschreven, bijvoorbeeld de 12e eeuwse regel praeceptum, en een kloosterregel, Ordo monasterii. Sint-Norbertus koos als regel voor Prémontré in eerste instantie voor de tweede, die hem soberder leek, maar die vrijwel nergens werd toegepast. Op verzoek van de paus koos hij uiteindelijk de praeceptum, de enige regel, zoals onderzoek heeft aangetoond, die werkelijk teruggaat tot Augustinus.
Augustinus schreef deze regel rond 397. Zij is de vrucht van een ervaring die tien jaar daarvoor was begonnen in Thagaste, vlak na zijn doop, en die voor een deel was geïnspireerd door de leefwijze van de pythagorische “filosofische leefgemeenschappen”. Toen hij priester was, stichtte hij in 391 een kloostergemeenschap in Hippo en een vrouwenklooster waar hij zijn zuster abdis maakte, en als bisschop veranderde hij zijn bisschoppelijk paleis in een klooster voor de clerus. Daar stelde hij de lessen van de afgelopen tien jaar op schrift. Hierdoor schaarde hij zich achter een beweging die in Egypte begon met de heilige Antonius en Pachomius, en zich naar het Oosten verspreidde dankzij Sint-Basilius, bisschop van Caesarea. Vanaf 370 bestond er ook een kloosterleven in het westen waarvoor Augustinus de eerste regel schreef. Ruim een eeuw later schreef Benedictus van Nursia (480-547) zijn bekende regel gebaseerd op de tradities van oost en west.
Tot aan het einde van het eerste millennium werd de Regel van Augustinus altijd doorgegeven als onderdeel van een georganiseerd corpus van regels en documenten van het klooster. Uit deze “traditie van kerkvaders” putten de geestelijken hun inspiratie. Tussen de 9e en de 11e eeuw kreeg de regel van Augustinus de status van leefregel voor bepaalde groepen geestelijken. Het was een periode van hervorming voor het geestelijk en klerikale leven.
De regel is opvallend kort: acht hoofdstukken (de regel van Sint-Bernardus heeft er drie en zeventig) en is des te verrijkender als men hem beschouwt tegen de achtergrond van het geheel van de werken en de doctrine van Augustinus.
Er komen enkele belangrijke geboden uit de bijbel in voor. Het Oude Testament komt acht maal ter sprake en het Nieuwe Testament zevenentwintig maal. De basisprincipes van de regel draaien om het ideaal van de eerste christelijke gemeenschap van Jeruzalem, beschreven in hoofdstuk vier van de Handelingen (vers 32 tot 35 ): “En de menigte van hen, die tot het geloof waren gekomen, was één van hart en ziel, en ook niet één zeide, dat iets van hetgeen hij bezat zijn persoonlijk eigendom was, doch zij hadden alles gemeenschappelijk ... en aan een ieder werd uitgedeeld naar behoefte.” Het gemeenschappelijk leven betekende naastenliefde. De monnik (van het Griekse monos, alleen, enig) is hier niet in eerste instantie het individu maar de gemeenschap die zo hecht is dat zij één geheel vormt. Daarom is er weinig uitgewerkt in de regel van Augustinus: hij gaat over de kern van de zaken, dat wat het hart der mensen raakt. Daarom is er ook weinig sprake van ascese omdat het doel van de geestelijke strijd feitelijk eigenliefde is. Men kan de regel van Augustinus omschrijven als een oproep tot erkenning van de evangelische waardigheid van alle mensen. Augustinus is de vertolker van de christelijke wens tot perfecte broederschap die universeel dient te worden. Zo gezien is de regel van Augustinus vroeger en nu een vorm van sociale kritiek.
[bijgewerkt op 03.11.05]
Om u aan de nieuwsbrief (in het Frans) van de abdij te abonneren, gelieve uw e-mail adres hieronder te schrijven:
Wettelijke vermeldingen | Plan van de site | Administratie | Totstandkoming Artégo | RSS